Η εποχή των αρβυλιών και της γαλότσας

Μουσική υπόκρουση ΛΕΒΕΝΤΙΚΟΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

Επίκαιρον Χρονογράφημα

Λάζος ο βουνίσιος

Τώρα όπου στην Φλώρινα κλιματολογικά το φθινόπωρο με τα φύλλα των δένδρων να κιτρινοκαφετιάζουν όπως και ο χειμών με τις ομίχλες γνέφουν τις υψηλές κορυφές των βουνών μας εμείς οι φλωρινιώτες βγάζουμε απο τα μπαούλα τα "χειμωνιάτικα" μας. Ανάμεσα στον χειμερινό εξοπλισμό επιβίωσης μας ( βαρειά παλτά, δερμάτινα,μάλλινα, παπλώματα, χαλιά φλοκάτες κ.α.) βγάζουμε απο το ντουλάπι με τις αντισκωριακές ναφθαλίνες  και τα βαρειά χειμωνιάτικα υποδήματα μας. Μπότες, μποτάκια, άρβυλα, γαλότσες , σοσόνια και λαστιχένια μποτάκια καλά κρυμμένα  απο τον περασμένο χειμώνα

Κάνοντας μία αναδρομική επισκόπηση διαβάζω για την ιστορία της..γαλότσας , σοσονιών ή λαστιχένιας μπότας απο το βιβλίο θησαυρό του Φλωρινιώτη λαογράφου κ.Μεκάση  ( τα παλαιά επαγγέλματα τόμος Β΄έτος 1996). Οι πρώτες πρώτες γαλότσες -σοσόνια κυκλοφόρησαν το 1900 περίπου και ήταν εισαγώμενο είδος απο την Ρωσία. Πρίν το 1960 στην Φλώρινα οι δρόμοι ήσαν πέτρινα καλντερίμια ( σάν εκείνα στο Νυμφαίο) ή χωματόδρομοι οι οποίοι σάν έβρεχε ο ουρανός μετατρέπονταν σε ατελείτους βουρκώδεις λασπόδρομους.Άν και σήμερα σε ορισμένα σημεία του πολεοδρομικού οδικού χάρτη της πόλης παραμένουν να υπάρχουν δια να μας θυμήζουν την εποχή της....γαλότσας. Οι δρόμοι παλαιώθεν ήταν γεμάτοι λακούβες , ήσαν διαρκώς λασπωμένοι τον χειμώνα, γεμάτοι μικρές λιμνούλες οι οποίες σάν έπεφτε ο υδράργυρος υπό του μηδενός επι πολλές βδομάδες μετατρέπονταν σε παγοπαγίδες για τους πεζούςτους  διαβάτες τους οδοιπόρους...Πρό του 1960 μόνο ο κεντρικός δρόμος της πόλης ήταν ασφαλτοστρωμένος .Οι λασπωμένοι δρόμοι ανάγκασαν τους άνδρες να φοράν γαλότσες τις γυναίκες σοσόνια και τα παιδιά λαστιχένια μποτάκια. Οι γαλότσες ήταν κατασκευασμένες απο καουτσούκ και είχαν σχήμα "παντοφλέ". Οι άνδρες τα φορούσαν για να διασχίσουν τους λασποχωραφόδρομους μα όταν έμπαιναν στα σπίτια ή τα μαγαζιά τα έβγαλαν στην είσοδο για να μήν μεταφέρουν τις λάσπες, τα νερά ή τις ακαθαρσίες που ποδοπατούσαν . Τα σοσόνια ήταν πιό κομψά απο τις "μπακαλίστικες" γαλότσες και προορίζονταν να τις φοράν με λεπτή ή μάλλινη χονδρή κάλτσα οι γυναίκες .Γαλότσες και σοσόνια φορούσαν οι Φλωρινιώτες σε όλη την διάρκεια του βαρυτάτου χειμώνος μέχρι το 1960 όπως προαναφέρθηκε.Αργότερα οι κάτοικοι της πόλης δέν τα φορούσαν γιατί οι περισσότεροι δρόμοι είχαν ασφαλτοστρωθεί απο την ΜΟΜΑ . Αντίθετα στα χωριά των βουνών, των λιμνών και του κάμπου της Φλώρινας παρέμεινε αναγκαίο χειμωνιάτικο υπόδημα η γαλότσα μιά και οι δρόμοι μέχρι την εποχή της ΜΟΜΑ ήταν καρόδρομοι, χωραφόδρομοι, ή βουνίσια ..μονοπάτια όπου όπου για να διαβείς βούλιζες στην λάσπη ή σε καταπλάκωναν τα χιόνια ή έμεναν τα ορεινά χωριά αποκλεισμένα για ημέρες απο τον υπόλοιπο κόσμο μέχρι να λιώσουν τα χιόνια σε βουνά ή σε κάμπους.Λαστιχένια μποτάκια φορούσαν τα ζωηρά παιδιά που έπαιζαν με την ψυχή τους τσαλαβουτώντας στα χιόνια στις λάσπες ή περπατόντας μέσα στο ποτάμι της πόλης χωρίς να βραχούν και τις "φάνε" στο σπίτι. Απο το 1960 κυκλοφόρησαν στην αγορά μαύρες , κόκκινες, καφέ ή λευκές πλαστικές μπότες αλλά όπως και οι γαλότσες ήταν ανθυγιεινά , το πόδι "άναβε", δέν αερίζονταν, ίδρωνε γρηγορότερα, δυσοσμούσε κλπ. δεκαετία του 1970 και έπειτα οι πλαστικές μπότες δέν φοριόνταν απο τα περισσότερα παιδιά .Να σημειώσουμε ότι απο το 1936 και μετά κυκλοφόρησαν στην αγορά ελληνικής κατασκευής γαλότσες, σοσόνια,μπότες όπως και πανινα αθλητικά υποδήματα απο το εργοστάσιο ΑΛΥΣΣΙΔΑ όπου ήταν ποιοτικά άριστα και πολύ ανθεκτικά ( δέν τρυπούσαν, δέν σκίζονταν....Γαλότσες πουλιόνταν ακόμη και στα τότε παντοπωλεία ( μπακάλικα ) κυρίως στα φλωρινιώτικα εργαστήρια υποδημάτων η αργότερα στα μαγαζιά ετοίμων ενδυμάτων.Οι πιό τυχεροί φορούσαν άρβυλα κυρίως στρατιωτικοί νεαροί πολίτες που μόλις είχαν λάβει το απολυτήριο της διετούς στρατιωτικής τους θητείας .Μάλιστα πέραν απο τις κλασικού σήμερα τύπου αρβύλας οι παλαιότερες ήταν 100% απο σκληρό γνήσιο δέρμα , ήταν πολύ ανθεκτικές στις δύσκολες καιρικές συνθήκες της Φλώρινας. Είχαν ειδική δέστα σάν γκετα με ιμάντες στο ύψος λίγο πιό κάτω απο το γόνατο, ειδική αντιολισθητική σκληρή σόλα με σιδερένιες μικροεξοχές και σιδερένια επένδυση στην "μύτη" του άρβυλου. Κάτω ή μέσα το ανδρικό παντελόνι το άρβυλο το ζήλευαν όλοι γιατί δέν υπήρχε περίπτωση να διολισθήσεις στα χιόνια και στους πάγους των λασοχωματόδρομων της εποχής εκείνης .

Σήμερα στα εναπομείναντα καταστήματα υποδημάτων μπορεί ο καθένας να βρεί το ανάλογο μποτάκι για κάθε χρήση, απαίτηση, για κάθε βαλάντιο. Αρκεί μία βόλτα στα εμπορικά τετράγωνα της Φλώρινας για να διαλέξει ο καθένας το μποτάκι που επιθυμεί. Είναι όμως λυπηρό πέραν του γεγονότος ότι κάποιοι ξενιτεύοντε για να γλυτώσουν 3 με 5 ευρώ για να αγοράσουν ένα μποτάκι που το ΄θεωρώ και βλακεία, και το γεγονός ότι στην πόλη υπάρχουν ακόμη χωματολασπόδρομοι΄σάν εκείνους τους παρόχθιους απο την γέφυρα της συν.Γκαραγκιόζη έως την βρύση στα "καβάκια" πλησίον πλατείας εθνικών ηρώων ή της οδού ευρυδίκης στον Σ.Σ. Φλώρινας όπου προχθές ήρθε μετα 2 χρόνια στην Φλώρινα και σφύριξε σάν ..παγώνει ή παγόνι για να μας θυμήζουν την παλαιά εποχή της γαλότσας των σοσονιών των λαστιχένιων πλαστικών μποτακίως και της θρυλικής στρατιωτικής αρβύλας .Πέρασε κι άλλο ένα καλοκαίρι και ούτε ένας δέν φιλοτιμήθηκε να στρώσει μισό εκταοστό άσφαλτο στους χωματολασπόδρομους που σας ανέφερα προ ολίγου .Ίσως του χρόνου..καλό χειμώνα και μην ξεχνάτε τις γαλότσες τα αρβυλα σας.........