Tα βραχώδη σπήλαια-καταφύγια της Φλώρινας

Tα σπήλαια-καταφύγια της Φλώρινας

Γράφει ο Λάζος Βουνίσιος

 

Στους πρόποδες του πέριξ αστικού δάσους-λόφου Αγίου Παντελεήμονα υπάρχουν οι βραχώδεις σπηλιές   της πόλης στην Φλώρινα. Απέχουν μία ανάσα από το ιστορικό κέντρο της πόλης όπου η πιο σύντομη διαδρομή είναι από την πλατεία με τα κανόνια-πεζόδρομος Μακεδονομάχου Λάκη Πύρζα-γέφυρα στο ύψος πλησίον του εργαστηρίου -κατοικίας του αείμνηστου εικαστικού Φλωρινιώτη κ. Στερίκα Κούλη. Η είσοδος στο σπήλαιο γίνεται από πέντε ή έξι (;) εισόδους και διασυνδέονται μεταξύ τους από υπόγειες στοές του σπηλαίου μέσα σε ένα τεράστιο βράχο κάτω από το έδαφος της βουνοπλαγιάς.

Σύμφωνα με αφηγήσεις παλαιοτέρων Φλωρινιωτών οι σπηλιές αυτές έπαιξαν σημαντικό ρόλο κατά την διάρκεια βομβαρδισμών της πόλης επι Γερμανοβουλγάρικης κατοχής ή όταν οι κομουνιστοσυμμορίτες αντάρτες βομβάρδιζαν από την Βίγλα ανηλεώς κατοικίες ή δημόσια κτήρια της πόλης. Στις σπηλιές αυτές κατέφευγαν τα άμαχα γυναικόπαιδα και οι ηλικιωμένοι για να σωθούν από τις οβίδες που έπεφταν «σαν βροχή» στην μαρτυρική μας πόλη .Έντρομοι οι κάτοικοι άκουγαν μέσα από τις σκοτεινές σπηλιές τις εκκωφαντικές εκρήξεις των βομβών που ισοπέδωναν τα σπίτια τους στην πόλη. Όπως τα υπόγεια των σπιτιών έτσι και οι βραχώδεις σπηλιές αποτελούσαν τα καταφύγια των κατοίκων Εκ αυτού του γεγονότος ονομάζονταν «καταφύγια» από τους παλαιοτέρους στην πόλη.

 Μετά την λήξη των πολεμικών συγκρούσεων η  χρησιμότητα των σπηλιών βαθμιαία υποβαθμίστηκε. Μεταξύ της δεκαετίας του 1960 μέχρι το  1970 οι σπηλιές αυτές αποτελούσαν σημείο συνάθροισης φαντάρων και νεαρών ανδρών διότι στις στοές του σπηλαίου «δρούσε»- εργαζόταν- μία… πόρνη ,ονόματι Βασούλα, που δεν είχε αφήσει άνδρα έφηβο ή φαντάρο που να μην του είχε προσφέρει τις υπηρεσίες του αγοραίου έρωτος. Ηταν κάτι μεταξύ «υπαίθριου» κολαστηρίου-πορνείου-μπορντέλου- οίκους ανοχής όπου για λίγα κέρματα της εποχής προσέφερε τις «υπηρεσίες» της μέσα στους σκοτεινούς διαδρόμους του σπηλαίου. Αρκετοί εν ζωή σημερινοί 65άρηδες και άνω σε ηλικία γνωρίζουν περισσότερες λεπτομέρειες  τόσο γι αυτήν όσο και για την περιβόητη «Γκιούργκια» -λαχειοπώλισσα που τριγυρνούσε στις πλατείες η στους δρόμους, ενδεδυμένη με παραδοσιακή ενδυμασία . Και οι δύο «δρούσαν» η μία στις σπηλιές στο Γιάζι και η άλλη στο σπίτι της στο Βαρόσι.

Από το 1970 και μετά στις σπηλιές σύχναζαν Γυμανασιόπαιδα όπου κάπνιζαν στα «κλέφτικα» μακριά από το αυστηρό βλέμμα των καθηγητών , των γονιών ή  των μεγαλυτέρων σε ηλικία. ¨Ήταν κάτι σαν ..καπνιστήριο εφήβων. Αργότερα περιθωριακά άτομα , κυρίως ναρκομανείς, εύρισκαν εκεί μέσα το… άσυλο τους Μέχρι πρόσφατα όπου λαθρομετανάστες ( κυρίως Αλβανοί) κατέβαιναν από το βουνό , μπαίναν στις σπηλιές, άλλαζαν τα βρώμικα ρούχα και παπούτσια τους  με καθαρά που είχαν σε σάκους στην πλάτη για να εισέλθουν στην πόλη χωρίς να κινήσουν υποψίες –να τους συλλάβουν οι συνοριοφύλακες της αστυνομίας καθώς περπατούσαν στους δρόμους. Παρόμοια σημεία με πεταμένα ρούχα σάκους και παπούτσια λαθρομεταναστών έχω εντοπίσει έκπληκτος σε πολλά σημεία του δάσους λίγα βήματα πρίν την πόλη. Εκτός αυτού πρίν λίγα χρόνια οι σπηλιές αυτές ήταν ένας άτυπος σκουπιδότοπος   όπου σύχναζαν διάφοροι περίεργοι τύποι και τα είχαν καταντήσει ..δημόσια ουρητήρια –αφοδευτήρια. Προφανώς (υποθέτω) δια τον λόγο αυτό οι ..αρμόδιοι του Δήμου αφού καθάρισαν καλά όλες τις στοές των σπηλιών  , τοποθέτησαν κάγκελα στις εισόδους,  ώστε και αυτοί να μην τα καθαρίζουν κάθε τρίς και λίγο από ακαθαρσίες και οι διάφοροι περαστικοί να μην μπορούν να εισέρχονται στα σπήλαια της πόλης.

Επισκέφθηκα και εισήλθα στα σπήλαια αυτά προ ολίγω ν ημερών και σκέφθηκα ότι η μοίρα τους  ήταν θα έλεγα άδοξη και παντελώς άσχετη για τον σκοπό δια τον οποίο κάποτε κατασκευάσθηκαν . Αρχικά ως καταφύγια πολιτικής προστασίας επι κατοχής, έπειτα ως πορνείο, ως καπνιστήρια, ως άσυλο ναρκομανών- λαθρομεταναστών για να καταλήξουν σκουπιδότοπος ουρητήρια αφοδευτήρια… Κρίμα γιατί με ελάχιστο κόστος –παρεμβάσεις οι …αρμόδιοι θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τα σπήλαια της πόλης (όπως και την ευρύτερη περιοχή τους δάσους κάτω από το έρημο παλαιόθεν ξενοδοχείο Ξενία – δρομάκι που οδηγεί στο Βαρόσι στα όρια βουνού και πόλης)  ώστε να αναβαθμιστούν , να αξιοποιηθούν , να γίνουν κάτι σαν ένα μικρό βραχώδες μουσείο φυσικής ιστορίας ή λαογραφίας –ένα «εικαστικό σπήλαιο»-σπηλαιολογικό σημείο φυσικής ομορφιάς –αξιοθέατο σημείο αναφοράς για τους κατοίκους ή επισκέπτες της πόλης .