ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ

Σαββατόβραδο του Φλεβάρη , στην πόλη των φοιτητικών μου χρόνων .Αποφάσισα να επισκεφθώ έναν παλιό κινηματογράφο, προκειμένου να παρακολουθήσω την ταινία «Μπέντζαμιν Μπάτον» με πρωταγωνιστή τον ταλαντούχο ηθοποιό Μπράντ Πίτ. Μία πολύ καλή ταινία με άριστη σκηνοθεσία και ερμηνεία των ρόλων .Περιδιαβαίνοντας τους δρόμους και τις μεγάλες πλατείες διαπίστωσα ότι η πόλη εκείνη συνεχώς αλλάζει , ποτέ δεν μένει στα ίδια. Γωνιές, , καταστήματα, κτίρια άνθρωποι άλλαξαν όπως κι εγώ στο πέρασμα του χρόνου. Στο τέλος του ιστορικού πεζόδρομου ξετυλίχθηκαν στα μάτια μου οι βιτρίνες με τα «προσεχώς» αλλά και με τις ταινίες οι οποίες προβάλλονταν εκείνη την στιγμή στις αίθουσες . Στήν είσοδο του παλιού σινεμά ο ίδιος ευγενικός κύριος με υποδέχθηκε δίνοντας το εισιτήριο , πάντα στην ίδια θέση όπως τον είχα αφήσει για τελευταία φορά (πολύ νεώτερο) πρίν 20 χρόνια. Θυμάμαι ατελείωτες ουρές ανθρώπων υποδέχονταν με υπομονή , ευγένεια προσφωνώντας ακόμη και τα μικρά ονόματα των μόνιμων σε εβδομαδιαία βάση θεατών .Στην αίθουσα αναμονής ,υπήρχαν τα ίδια καθίσματα αλλά δυστυχώς η μεγαλόπρεπη αίθουσα ( εκ των 3 που διέθετε στο κοινό) είχε υπενοικιαστεί σε μεγάλη ..αλυσίδα γυναικείων καλλυντικών! Στην αίθουσα προβολής , η κόκκινη επένδυση στους τοίχους , οι καθαρές πολυθρόνες, οι κουρτίνες, οι μοκέτες στο δάπεδο όλα με υποδέχονταν στην ίδια θέση πρίν κλείσουν τα φώτα. Η ίδια κλιμακωτή διαβάθμιση των καθισμάτων, τα ηχεία , παραδομένα στην διάβρωση του χρόνου , στην συσκότιση περιέβαλλαν τους λιγοστούς θεατές. Αναμνήσεις ανάκατες , εικόνες ξεπροβάλλουν από το 2,35: 1 κινηματογραφικό κάδρο της ταινίας και τους ήχους του περιβάλλοντος ηχοσυστήματος να συμπληρώνουν αρμονικά το ταξίδι πίσω στον χρόνο. Εκατοντάδες χιλιάδες θεατές, άλλοι μονάχοι , άλλοι με παρέα , πιτσιρικάδες , εφηβικές συντροφιές ( τότε ) αναμνήσεις, συναισθήματα, γέλιο, θλίψη, δάκρυα, αγωνία, ακόμη και τρόμος στα μάτια των θεατών παρέλασαν στην μισοσκότεινη αίθουσα. Στο διάλλειμα το άρωμα του φρεσκοψημένου πόπ κόρν στο κυλικείο ανάμεσα στην κάπνα των θαμώνων , μία ανάπαυλα για τους θεατές στις αναπαυτικές πολυθρόνες για ολιγόλεπτη κουβεντούλα.. Ταινίες του ευρωπαϊκού και αμερικάνικου κινηματογράφου συντρόφευαν ανθρώπους στο κιτρινισμένο πανί της αιθούσης. Ζωγραφικά πάνελ πρωταγωνιστών κινηματογραφικών ταινιών διακοσμούσαν κάποτε την πρόσοψη του κτιρίου αντάμα με αφίσες από κλασικές ταινίες στους διαδρόμους ή σκαλοπάτια . Ήταν από τους πρώτους σινεμάδες σε πανελλαδική εμβέλεια ο οποίος εγκατέστησε στις αίθουσές του το πολυκάναλο ήχο (Dolby stereo, Dolby syrround ) στην μουντή μονοφωνική πραγματικότητα στα μέσα της δεκαετίας των 80΄s προοιωνίζοντας τα μελλοντικά τεχνολογικά δρώμενα .Ο χρόνος κινιόταν ανάστροφα όπως οι δείκτες του ρολογιού της ταινίας .Ο χρόνος έτρεχε στην παλιά μηχανή προβολής του η οποία έδινε ακόμη το παρόν με τον χαρακτηριστικό ήχο της .Μία ταινία, μία αίθουσα, ένας παλιός σινεμάς , ένα ταξίδι πίσω στο χωροχρόνο, μία νοσταλγική αναδρομή σε ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας Τα γράμματα του τέλους ήρθαν μετά ένα συγκινητικό αυτοβιογραφικό ταξίδι του Μπέντζαμιν μπάτον, τα φώτα του τέλους ανάψανε. Ήταν αργά μεσάνυχτα, οι τελευταίοι θαμώνες άδειαζαν τις δύο αίθουσες Δύο ζευγάρια μέσης ηλικίας, αρκετοί μαθητές ή σπουδαστές κατηφόριζαν στα σκαλιά του. Βγαίνοντας ο ευγενικός κύριος μας καληνύχτιζε κλείνοντας ένα ένα τα φώτα της επιγραφής του παλιού σινεμά. Ένα τελευταίο αντίο, μία τελευταία ματιά , μιά τελευταία εικόνα του παλιού σινεμά. Κάποτε τα φώτα του ήσαν λαμπερά, τα πιο λαμπερά εκείνης της πόλης, σήμερα τρεμόπαιζαν άλλα πιο έντονα άλλα εντελώς σκοτεινά..
Αν και καθαρά εμπορικού χαρακτήρα σινεμάς, δεν έπαψε ποτέ να είναι ανθρώπινος. Πάντα ένα σημείο συνάντησης , αναφοράς για τους κατοίκους, τους φοιτητές , την νεολαία ή τους περαστικούς της πόλης εκείνης. Αναλλοίωτος εν μέρει αντιστέκεται εκεί στο τέλος του πεζοδρόμου σαν σκυθρωπός γέροντας όλο αξιοπρέπεια μέσα του πρίν λάβει την οριστική σύνταξη στην λαμπρή ζωή του. Απέμεινε ο μοναδικός που άντεξε όσο μπορούσε τις αλύπητες ρυτίδες του χρόνου να ακροβατεί παρέα με έναν άλλον ανάμεσα στην φθορά, την αντικατάσταση ή το οριστικό ..λουκέτο. Συνειδητά επέλεξα τον παλιό σινεμά ενός διαχρονικού ντόπιου επιχειρηματία παρακάμπτοντας τα εισαγόμενα απρόσωπα Multicinema΄s Α.Ε. .Συνειδητά ίσως και από περιέργεια, έκανα παράκαμψη τα άψυχα εκείνα κτίρια πολυδιασκέδασης όπου «συγκατοικούν» πολυεθνικά προϊόντα σούπερ μάρκετ, βενζινάδικα, μπόουλινγκ, σινεμάδες , φλιτζάνια καπουτσίνο παρέα με τυποποιημένα χάμπουργκερς ή «ιταλικές» μακαρονάδες! Συνειδητά επέλεξα ένα παλιό κομμάτι του εαυτού της πόλης εκείνης ο οποίος με όλες του τις δυνάμεις παλεύει να μην γίνει σούπερ μάρκετ της παγκοσμιοποίησης, της εμπορευματοποίησης, της ιδέας ενός σινεμά ως μεταλλαγμένη έννοια τυποποίησης κινηματογραφικών έργων ή ανθρώπων ωσάν εικονοστοιχεία στα ηλεκτρονικά μόνιτορ των γκισέ προπώλησης εισιτηρίων.
Όλα αυτά άρχισαν τα τελευταία χρόνια σε όλη την χώρα .Συνταξιοδοτήθηκαν ή απαλλοτριώθηκαν παραδοσιακοί σινεμάδες και την σκυτάλη πήραν οι πολυεθνικές νέες επενδύσεις ξένων κεφαλαίων στον χώρο της διασκέδασης, ψυχαγωγίας, βιομηχανίας του κινηματογράφου. Μοναδικές φωτεινές εξαιρέσεις οι τοπικές λέσχες ή φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου σε δημόσιες αίθουσες αποτελούν ευτυχώς την εξαίρεση στον κανόνα.. Ξαφνικά είδαμε , λόγω οικονομικής αδυναμίας – οικονομικού ανταγωνισμού, τα επαρχιακά κινηματοθέατρα να μεταλλάσσονται σε σούπερ μάρκετ , ντίσκο, νάϊτ κλάμπ κ.α. Υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις στα περίχωρα μεγάλων αστικών πόλεων , απέραντα παρκινγκ αυτοκινήτων ,γρανιτένιες αίθουσες αναμονής, κυλιόμενες σκάλες, κυλικεία που θυμίζουν χάι σοσάιτι καφετέριες, άνετοι διάδρομοι, ανατομικές πολυθρόνες, κρυστάλλινη ποιότητα εικόνας και ήχου, μαρμάρινα δάπεδα, παχιές μοκέτες, προσγειώθηκαν από το πουθενά μη έχοντες σοβαρούς ανταγωνιστές στον χώρο του κινηματογράφου μονοπώλησαν την έννοια του σινεμά. Ήρθαν σαν εμπορικός μονόδρομος στην πορεία της ζωής μας σαν νέα αναγκαιότητα προκειμένου να μην στερηθούμε ταινίες πρώτης προβολής του Hollywood. Φυσικό επακόλουθο θύμα ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος με ανεπανόρθωτες συνέπειες στην αβέβαιη πλέον επιβίωσή του. Από τις δέκα ταινίες στις εννιά ακούγονται τα ..καουμπόικα ( αγγλοσαξονικά ) ίσως και καμιά ελληνική παραγωγή ή μεταγλώττιση από.. σπόντα! Μάλιστα έχουμε την άνεση να προμηθευόμαστε από τον καναπέ μας, εισιτήρια μέσω των πλήκτρων και του ίντερνετ. Παρακολουθώντας ταινίες οι οποίες σε λίγους μήνες γίνονται dvd , ως λαίμαργοι καταναλωτές ( όχι σκεπτόμενοι θεατές ) τρώγοντας μπόλικο αμερικάνικο ποπ κόρν τηγανισμένο σε μεταλλαγμένη σόγια.
Αλλά! ..αλλά! …Πουθενά δεν συναντήσαμε στα απρόσωπα multicinema εκείνο το «κάτι», το αυθεντικό, το ανθρώπινο συναίσθημα, την ευγένεια , το παραδοσιακό πρόσωπο στην είσοδο ή στις λαμπερές αίθουσες .Αντιθέτως είδα «θεατές πριβέ πακέτα» , αριθμούς , ψηφιακά σημάδια στις TFT οθόνες προπώλησης εισιτηρίων χωρίς αναμνήσεις, συναίσθημα , προβληματισμό η βιώματα. Είδα κινηματογραφικά έργα να προβάλλονται ωσάν εμπορικά προϊόντα στα παρδαλά ράφια των πολυεθνικών μάρκετ. Είδα την έλευση της εμπορευματοποίησης της 7ης τέχνης , ενός σινεμά σαν σάντουιτς τυλιγμένο μέσα σε αεροστεγές σελοφάν.
Συμφωνώ οι καιροί αλλάξανε, οι άνθρωποι αλλάξανε, η νέα τεχνολογία επεβλήθη , τα ψηφιακά εφέ , η εικονική πραγματικότητα αντικατέστησαν τον εναπομείναντα ιστορικό παλιό σινεμά της πόλης εκείνης. Αυτά όμως που δεν ισοπέδωσε η εμπορευματοποίηση της 7ης τέχνης είναι οι άνθρωποι , η ελευθερία της σκέψης, ο προβληματισμός, τα συναισθήματα , η νοσταλγία και οι ρομαντικές αναμνήσεις.