Νοσταλγικές πινελιές στην κεντρική πλατεία της Φλώρινας
Μέρος Α
Ένα Κυριακάτικο πρωϊνό κατηφόρισα στην κεντρική πλατεία προκειμένου να προμηθευτώ την εφημερίδα μου.Στο σύγχρονο περίπτερο συνάντησα τον κ.Καλίντση Λάζαρο , φωτογράφος στο επάγγελμα. Δέν έχασα την ευκαιρία όπως κάθε φορά όταν τον συναντάω να δράξω της ευκαιρίας να «κλέψω κανένα μυστικό» της φωτογραφικής πολύχρονης καλλιτεχνικής – επαγγελματικής εμπειρίας του. Κοινή συνισταμένη των διαλογικών μας συναντήσεων είναι , τι άλλο; Μα φυσικά τα μυστικά της φωτογραφικής τέχνης αλλά και οι αναμνήσεις μίας πολύ κοντινής μα συνάμα «μακρινής» εποχής .Αναμνήσεις της πλατείας Ομονοίας- Γεωργίου Μόδη και της οδού Παύλου Μελά στο κέντρο της πόλης. Αναμνήσεις έντονα ρετουσαρισμένες στα φθινοπωρινά χρώματα των κουρασμένων δένδρων του πανέμορφου αυτή την εποχή δάσους του λόφου του Αγίου Παντελεήμονος και των πέριξ βουνών υπο την έντονη αντίθεση – κοντράστ της τσιμεντούπολης και των γκρίζων πολυκατοικοκλουβιών μας.
Τοτε στα σημερινά «κανόνια» θυμάμαι τον δημοτικό περιστερώνα τις Κυριακές όπου μικρός με τον πατέρα μου ή μονάχος τάιζα τα περιστέρια της πλατείας. Μερικά εξ αυτών των πανέμορφων φτερωτών πλασμάτων, γόνοι παλαιού περιστερώνα του πατέρα μου Δημήτρη, όταν γκρεμίσθηκε ο Δημοτικός περιστερώνας τρομαγμένα ήρθαν στο μπαλκόνι του πατρικού μου να βρουν καταφύγιο. Μάταια τα καημένα γουργούριζαν να βρουν τροφή, ζεστασιά και στέγη. Οι αμέτρητες κουτσουλιές που άφηναν στα ..απλωμένα σενδόνια των γειτόνων μας τα εξόρισαν από την γειτονιά μου. Ακόμη και σήμερα εκείνα τα περιστέρια περιπλανώνται σαν αδέσποτα σπουργίτια στις στέγες των άψυχων πολυκατοικιών μας. Στήν γωνιά της πλατείας ήταν το σαντουϊτσαδικο (σερβίριζε ψωμάκι με γύρο ή κοτόπουλα ψητά) και στην κάτω μεριά ήταν μία άπλετη πιάτσα των ταξί .Εκεί πρωτοαντίκρισα τις θηριώδεις κάντιλακ των 60’s τις οποίες ακόμη θαυμάζω σε παλιά Φώτο άλμπουμ. Στις άκρες της πιάτσας ταξί δέσποζαν δύο ξενοδοχεία ( το Διεθνές και το Πανελλήνιον) .παρέα με το Εθνικό , την Αίγλη και το Λύγκος .Φωτογράφοι με τρίποδες και λούστροι συμπλήρωναν το σκηνικό .Ελάχιστα παραπέρα από το ξενοδοχείο Λύγκος άρχισε ο εμπορικός κόσμος με τα καταστήματα υπόδησης, ένδυσης , ωρολογο/κοσμηματοπωλεία κλπ.. Στο απέναντι πεζοδρόμιο το μπακάλικο του κ.Χαραλαμπίδη , το ζαχαροπλαστείο του κ.Τσελίκα , το παγωτατζίδικο του κ. Μούλη , και φυσικά τα Φλωρινιώτικα γλυκά του κουταλιού του κ.Λάζαρου Βέικου .Εκεί ήταν ,κάποια Χριστούγεννα, όπου απέκτησα από τους γονείς ως δώρο το πρώτο ωρολόγιον χειρός στην ζωή μου , ένα επώνυμο βυσσινί ρολόι από το κατάστημα του κ. Λουκίδη (ίσως για να μην ξεχνάω ποτέ την σημασία του …. «σαρκοφάγου χρόνου στην πρόσκαιρη εν ζωή πορεία» ).Τρία με τέσσερα περίπτερα υπήρχαν ..του κ. Νιτσάγια, του κ. Νάτση, του κ. Μόδεστου και αν θυμάμαι καλά του και του κ. Χαραλαμπίδη. Στην οδό του Παύλου Μελά ( πεζόδρομος σήμερα) διεξαγόταν το «νυφοπάζαρο της πόλης» .Άρχιζε το απόγευμα , όπου στις άκρες του ήταν τοποθετημένα πρόχειρα τοποθετημένα απαγορευτικά σήματα διέλευσης αυτοκινήτων. Τότε λέγαμε «πάμε πλατεία για.. βόλτα πάνω κάτω» μπάς και συναντήσουμε κανέναν φίλο ή …καμιά αιθέρια ύπαρξη ή απλά να κάνουμε την έξοδό μας. Αρχοντικά κτίρια κοσμούσαν το οικιστικό περιβάλλον της πλατείας καφεζαχαροπλαστεία όπως το Αμερικάνικο ( Ρασάικος Τραιανός) το Εθνικόν ( του κ Πισίρη) το Διεθνές …αλλα και ζυθεστιατόρια όπως η «Ωραία Ελλάς» (κ.Δίσνιτσα) με σπεσιαλιτέ την σπλήνα σε σχάρα, του κ. Κυριαζή με τα διάσημα «σουτζουκάκια» , τα εστιατόρια «πέντε Φ», «Ηλύσια» , του κ.Μάργα και 2 άλλων απ΄ όσο θυμάμαι , οι ονομασίες των οποίων διαφεύγουν της μνήμης μου (ζητώ συγγνώμη).Σε μία γωνιά της πλατείας αν θυμάμαι καλά τα πρωϊνά ευωδίαζε ο αήρ (δημ αέρας) φρεσκοψημένον άρτον (δημ ψωμί) από το αρτοποιείον (δημ φούρνο , ψωμάδικο) του κ. Τόρκου. Οι πλατείες ήσαν την εαρινή - θερινή περίοδο πνιγμένες στο πράσινο, στα δένδρα, στα άνθη περιμετρικά περιφραγμένα με μία λεπτή αλυσίδα και κολωνάκια. Τα ξύλινα κόκκινα παγκάκια με τον αυστηρό επιστάτη κηπουρό (σαν να ήταν εχθές, ηχεί η φωνή του) ο οποίος μας κυνηγούσε όταν παίζαμε βόλους ( μπίλιες) ή ποδόσφαιρο στα ανθοστόλιστα παρτέρια της. Στεγασμένη στάση αστικών λεωφορείων υπήρχε πλάι σε ένα έναν πίνακα ανακοινώσεων, «επίκαιρα» τον έλεγαν οι μεγαλύτεροι, υπήρχε στο μέσον της πλατείας όπου επιβιβάζονταν οι γυμνασιακοί συμμαθητές φίλοι μας από τα γειτονικά χωριά της Σκοπιάς, του Αρμενοχωρίου, του Μεσονησίου , του Αμμοχωρίου. Στην ίδια πλατεία είδαμε σοκαριστικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες σε ταμπλώ του δράματος της Κύπρου το ΄74 στην γωνία του τότε τουριστικου γραφείου του κ. Τιγκλιανίδη (σημερινό «καραμέλο») .Εκεί ξεφύτρωσαν οι πρώτες μοντέρνες καφετέριες καφεζαχαροπλαστεία του κ.Σολάκη, η «Βιολέττα», το «έντελβαις» , η «ρεγκίνα» , το «μικρό καφέ» , ο «Μέγας Αλέξανδρος» όπου ανήλικοι τότε εισερχόμασταν σε αυτά υπο την συνοδεία γονέα ή ενήλικου για να γευθούμε όλο χαζοπεριέργεια τις νεοεισαγώμενες τάσεις της μόδας όπως το νέο είδος καφέ ,τον φραπέ ή τον ζεστό νεσκαφέ ( υπόψιν εσπρέσο, καπουτσίνα ή φρέντοτσινα δεν υπηρχαν τότε ) .Tο ίδιο συνέβαινε στα τέλη των 70s στα «ακατάλληλα δι ενηλίκους κινηματογραφικά έργα κάτω των 17 ετών» στα τότε cinema ή στις in americaniken discoteque της εποχής. Για φλέρτ δημοσίως ούτε λόγος να γίνεται όπως σήμερα. Να είναι καλά τα σοκάκια, το βραχάκι κάτω από το ξενία, και τα γύρω βουνά όπου δίναμε ραντεβού με το ….αίσθημά μας. Στην πλατεία ήταν και τότε η λέσχη των αξιωματικών καθώς και σε μόνιμη βάση σταθμευμένο ένα περιπολικό της ασφαλείας και ένας τροχονόμος για να …«κόβουν κίνηση» η καμία γερή κλήση σε κανέναν ξεχασμένο παραβάτη του ποινικού κώδικος.. ….Η συνέχεια στο επόμενο….
.....................................................................................
Νοσταλγικές πινελιές στην κεντρική πλατεία της Φλώρινας
Μέρος Β
Η κεντρική πλατεία πέραν του σημείου αναφοράς, συνάντησης, συνάθροισης των Φλωρινιωτών ήταν χώρος εις τον οποίον εμφανίσθηκαν σε ανοιχτές συγκεντρώσεις , προσωπικότητες της μεταπολιτευτικής εποχής της χώρας μας , όπως ο Οικουμενικός Πατριάρχης , ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος, ο κ. Γεώργιος Αβέρωφ. ,ο κ. Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο κ. Ανδρέας Παπανδρέου , ο κ. Γεώργιος Σημίτης , ο κ. Λεωνίδας Κύρκος, η κ. Αλέκα Παπαρήγα , ο κ. Γεώργιος Καρατζαφέρης όπως και διατελεί χώρος προεκλογικών συγκεντρώσεων, ,πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου, διαφόρων διαδηλώσεων, συλλαλητηρίων του εργατικού κέντρου η συλλογικών φορέων κ.α. Ανέκαθεν είναι το σημείο συνάντησης της περιφοράς των Επιτάφιων από όλες τις ενορίες της πόλης μας . Κατά τις εθνικές παρελάσεις η εξέδρα των επισήμων ήταν στο σημείο όπου είναι σήμερα η «ανατολίτικη αισθητικά παραγκούπολις των τεντών» από τα πέριξ της πλατείας coffe shops η barακίων. Από τον σημερινό πεζόδρομο ( οδός Παύλου Μελά) παρελαύναμε όλο καμάρι ως προσκοπάκια ή ως γυμνασιόπαιδες εν μέσω χειροκροτημάτων ή .. καταιγιστικών ριπών στραγαλιού από τα πέριξ πεζοδρόμια κι άς χάναμε τον βηματισμό μας στα εμβατήρια της μπάντας του Δήμου ( σήμερα τον έχουμε απολέσει σίγουρα) …
Σε αυτή την πλατεία η Φλώρινα έζησε όλες τις σημαντικές στιγμές της ιστορίας της αλλά κι εμείς ως απλοί πολίτες ζήσαμε πολλές συγκινήσεις, χαρές, λύπες, νίκες, απογοητεύσεις αλλά και …πρωτόγνωρα χτυποκάρδια στην ζωής μας. Η επέλαση της άναρχης δόμησης- απρόσωπης αισθητικής, ο πολιτισμός της αντιπαροχής, της άψυχης τεχνολογίας, ο νεοπλουτισμός, η αστυφιλία, η αναρχία της αρχιτεκτονικής τάσεως κτιρίων και ανθρώπων, η ισοπέδωση των αξιακών πρότυπων, μα κυρίως η αδιαφορία των ανθρωπίνων επεμβάσεων οδήγησαν τις όμορφες αγνές εικόνες εκείνης της εποχής στην σημερινή αφηρημένη τέχνη της τουρκομπαρόκ αισθητικής νοοτροπίας με εκκωφαντικές στρακαστρούκες, πολύχρωμα πανό ή αφίσες στις κολώνες, παρδαστολισμένα φωτάκια στα δένδρα όλο τον χρόνο, με την ανύψωση των πολυκατοικιών, με τις τέντες των καφέ, με τα τσιμέντα και τα ατελείωτα πλακάκια της πλατείας όπου δεν υπάρχει ούτε ένα δημόσιο ρολόι, ούτε μία δημόσια βρύση , ούτε κάν ένα.. …δημόσιο ουρητήριον (!!!!) δια τους διαβάτες οι οποίοι επαφίονται εις τον πατριωτισμόν ή καλύτερα εις την φιλανθρωπίαν των πέριξ καταστηματαρχών!!!
Όλα έγιναν ρομαντικά και κιτρινισμένα κάδρα της φωτοχρονογραφικής σύλληψης των παλαιοτέρων Φλωρινιωτών.Οι καιροί άλλαξαν, ίσως και η νοοτροπία (σίγουρα) των ανθρώπων με ορισμένα άστεγα περιστέρια τα οποία φτερουγίζουν στα κανόνια της πλατείας να έρχονται να μας θυμίζουν το όμορφο τότε παρελθόν .Είδα στην ισοπεδωμένη κεντρική πλατεία παιδάκια με μαδέρια και λοστούς στα χέρια να κυνηγάνε κάτι σκελετωμένα αδέσποτα σκυλάκια. Συλλογίστηκα ..Πόσο σαν άνθρωποι, σαν κοινωνία έχουμε «ξεφύγει»; ..Τι αντίκτυπο έχει αυτό στα παιδάκια στις νέες γενιές της πλατείας;. Γίναμε ξένοι ανάμεσα σε ξένους στην ίδια πολιτεία ,στον ίδιο μας τον τόπο , τον εαυτό μας. .
Με ερώτησε ο φίλος μου ο κ. Λάζαρος Καλίντσης…..
-Πόσο θα χαιρόμουν να έβλεπα στην κεντρική πλατεία ο Δήμος μας να βάλει σκιουράκια να σκαρφαλώνουν χαριτωμένα στα δένδρα ή παιδάκια να παίζουν ταΐζοντας τα σκιουράκια με καρύδια , κάστανα ή ξηρούς καρπούς!
-Να δώ στην Φλώρινα κάποτε αυτό που είδα σε πάρκο του Τορόντο στον Καναδά .Οικογένειες να ταΐζουν σκίουρους κάτω από τα δένδρα της κεντρικής πλατείας! Στα «πευκάκια» στο Αμύνταιο αν πάς θα δείς σκιουράκια
-Γιατί διώξαμε άρχοντες του Δήμου της Φλώρινας τα περιστέρια από την κεντρική πλατεία; Στο Σύνταγμα των Αθηνών, στην Ρώμη, στο Τορόντο είναι λιγότερο ευαισθητοποιημένοι οι άνθρωποι από εμάς;
-Γιατί δεν στολίζουμε τα πάρκα της πόλης με δένδρα, άκακα σκιουράκια ,πολύ καθαρότερα από τα περιστέρια; (για τα «απωθητικά πουλιών» - ένστικτα συμπολιτών μας)
Απάντησα ως επίλογο ….
-Υπάρχουν 3 πάπιες στον Σακολέβα για να ταΐσουμε.. (βλ η νόσος των.. πουλερικών ή κάτι άλλο μείωσε ραγδαία τον πληθυσμό της όμορφης παρουσίας τους)
-Αυτό που οραματίζεσαι συνονόματε είναι μέν μία καθαρή λύση τα σκιουράκια , μα τα λιγοστά εναπομείναντα δένδρα, η ηχορύπανση, η ρύπανση γενικώς και η ασπλαχνία των ανθρώπων τα απαγορεύουν αυτά . Ασε τις δίποδες ή τετράποδες…πεινασμένες γάτες ή τα λυσσασμένα σκυλιά που κυκλοφορούν στους δρόμους !. Δράμα η κατάσταση. Η ίδια ασπλαχνία και η λήθη απαγορεύουν να αγναντεύουμε ένα άγαλμα του Μεγαλέξανδρου στην πόλη μας, θα βάλουν στην τσιμεντοπλακόστρωτη ισοπεδωμένη πλατεία μας σκίουρους και άλλα συμπαθή ζωάκια ; «Άστα βράστα» που λένε στην καθομιλουμένη . Πάμε Λάζαρε να μου δείξεις τα μυστικά της φωτογραφικής σου τέχνης γιατί ματαιοπονούμε όσο νοσταλγούμε την όμορφη πλατεία και την αίγλη άλλων εποχών.
«Η βοϊδάμαξα της αγελαίας μονομορφοποίησης ισοπέδωσε τα πάντα στον βοιδομαχαλά μας. Ακόμη και την αγαπημένη μας πλατεία».
